Tập cuối: Hạt Giống Và Mùa Gặt
(Series viết về Catarina thành Siena · Tiến sĩ Hội Thánh thứ 32)
   Sáng Chủ Nhật, 29 tháng 4 năm 1380.
   Rome đang thức dậy như mọi buổi sáng bình thường, tiếng chuông nhà thờ, tiếng chợ, tiếng người đi lại trên đá cuội. Ly Giáo vẫn còn đó. Urban VI vẫn đang phạm sai lầm. Châu Âu vẫn đang chia đôi.
   Không có thứ gì Catarina đã dấn thân vào đã được giải quyết.
   Bà 33 tuổi, cùng tuổi Đức Kitô khi chết.
   Và sáng hôm đó, trong khi đang cầu nguyện, bà ngã xuống, và không dậy được nữa.
   Để hiểu cái chết của Catarina, cần hiểu những tháng trước đó.
   Từ tháng 1 năm 1380, ba tháng trước khi chết, Catarina gần như ngừng uống nước hoàn toàn. Không phải chọn lựa kỳ lạ. Raymond mô tả đây là thứ xảy ra với cơ thể bà từ từ trong nhiều năm, như thể cơ thể đang thu nhỏ dần lại, từng bước, về phía thứ gì đó khác. Bà không ăn đã là điều người ta quen biết từ lâu. Giờ thì cả nước cũng không. Đó không phải lần đầu cơ thể bà làm những thứ người ta không có giải thích. Năm 1375, năm năm trước khi chết, bà nhận năm dấu thánh (stigmata) trong khi đang cầu nguyện tại nhà thờ Santa Cristina ở Pisa. Bà cầu xin Thiên Chúa để các dấu đó vô hình khi còn sống, và Raymond ghi lại rằng lời cầu đó được nhận: không ai nhìn thấy gì trên tay và chân bà khi bà còn sống. Chỉ sau khi bà chết, các dấu mới hiện ra rõ ràng. Bà đã mang chúng suốt năm năm, trong im lặng, không ai biết ngoài những người bà tin tưởng nhất.
   Mỗi sáng bà vẫn dậy và đi bộ đến Nhà thờ Thánh Phêrô, xa mấy cũng đi. Raymond ghi lại rằng ông nhìn bà đi và không hiểu làm thế nào cơ thể đó còn đứng được.
   Nhưng mỗi sáng bà vẫn đứng được. Và bà đi.
   Đến tháng 2, bà bị liệt nửa người, theo Raymond ghi lại, bà mô tả với ông rằng mình đang cảm thấy toàn bộ sức nặng của tội lỗi Giáo Hội đặt lên người mình, và cơ thể bà đang gánh điều mà bà đã cầu nguyện được gánh từ nhiều năm trước: “Lạy Chúa, xin đặt tội của Giáo Hội lên con.”
   Không ai biết phải làm gì với điều đó, kể cả Raymond.
   Sáng 29 tháng 4
   Buổi sáng cuối cùng không có gì đặc biệt để phân biệt với các buổi sáng trước.
   Bà đang cầu nguyện. Rồi bà ngã xuống.
   Raymond không ở đó lúc đó, ông đang thực hiện nhiệm vụ mà Urban VI giao cho ông ở nơi khác, nhiệm vụ mà chính Catarina đã thuyết phục ông nhận dù ông không muốn rời bà. Đây là chi tiết mà Raymond ghi lại với nỗi đau rõ ràng trong từng chữ: bà đã tiễn ông đi, biết rằng ông sẽ không về kịp.
   Bà muốn ông đi làm việc của Giáo Hội, dù điều đó có nghĩa là bà sẽ chết một mình.
   Những người ở bên bà lúc cuối là các thành viên còn lại của la bella brigata, những người đã theo bà đến Rome, những người đã ở lại khi nhiều người khác chọn bên Avignon và đi.
   Lời cuối cùng mà Raymond ghi lại, từ những người ở đó kể lại cho ông, là:
   “Cha ơi, con phó thác linh hồn con trong tay Cha.”
   Không phải câu tự sáng tác. Đó là Thánh Vịnh 31:6, câu mà Đức Kitô cầu nguyện trên Thánh Giá theo Tin Mừng Luca. Người phụ nữ 33 tuổi, không biết viết, chết với câu chữ của Người 33 tuổi mà bà đã dành cả đời để yêu.
   Không phải trùng hợp. Không phải tình cờ. Đây là thứ bà đã sống đến và bà biết mình đang sống đến.
   Đức Urban VI đích thân chủ sự lễ tang của bà.
   Bà được chôn cất tại Vương Cung Thánh Đường Santa Maria Sopra Minerva ở Rome, nơi bà vẫn nằm đó đến ngày nay, giữa trung tâm thành phố, trên con đường mà người đi bộ ngang qua mỗi ngày mà không biết ai đang nằm bên dưới mái vòm đó.
   Năm 1461, 81 năm sau khi bà chết, Đức Piô II phong bà làm Thánh.
   Năm 1939, 559 năm sau khi bà chết, Đức Piô XII tuyên bố bà là Bổn Mạng của Nước Ý, cùng với Thánh Phanxicô Assisi.
   Năm 1970, 590 năm sau khi bà chết, Đức Phaolô VI phong bà làm Tiến Sĩ Hội Thánh. Lần đầu tiên trong lịch sử danh hiệu đó trao cho phụ nữ.
   Năm 1999, 619 năm sau khi bà chết, Đức Gioan Phaolô II tuyên bố bà là Đồng Bổn Mạng của Châu Âu, cùng với Thánh Brigit Thụy Điển và Thánh Têrêsa Benedicta Thánh Giá.
   Mỗi thế kỷ, Giáo Hội nhìn lại và thấy trong bà thứ gì đó mà thế kỷ đó đang cần.
   Không phải vì người ta giữ bà như tượng đài. Mà vì những gì bà viết, những gì bà sống, những gì bà để lại, vẫn đang nói chuyện với người đọc nó. Vẫn đang mô tả kinh nghiệm của người đang đọc chính xác hơn nhiều thứ người đó đã đọc trước đó.
   Ly Giáo kết thúc năm 1417, 37 năm sau khi bà chết.
   Đối Thoại được dịch ra tiếng Latin, tiếng Pháp, tiếng Anh, tiếng Đức, trong vài thập kỷ sau khi bà chết. Thánh Têrêsa Ávila đọc nó 150 năm sau và nói bà mang ơn Catarina. Các chủng viện dùng nó 600 năm sau.
   Raymond Capua, người không ở bên bà lúc bà chết, người mà bà đã tiễn đi để ông làm việc của Giáo Hội, sau này trở thành Bề Trên Tổng Quyền của Dòng Đa Minh và cải cách toàn bộ dòng tu. Ông viết Legenda Major, tiểu sử Catarina, như người chứng kiến, như người yêu mến, như người biết mình đang viết về thứ gì đó lớn hơn ông có thể nói hết.
   Dòng Đa Minh, dòng bị xé đôi bởi Ly Giáo, không tan vỡ, phần lớn vì Raymond giữ nó lại. Và Raymond giữ được nó một phần vì Catarina đã cho ông thấy cách giữ điều mình tin mà không phá hủy người không đồng ý.
   Tất cả điều đó xảy ra sau khi bà chết.
   Bà không thấy bất kỳ điều nào trong số đó.
   Có một câu hỏi mà chuỗi bài này không trả lời thẳng, và bài cuối là nơi thích hợp để đặt ra:
   Tại sao kể câu chuyện này cho GenZ năm 2026?
   Không phải vì Catarina là hình mẫu để copy.
   Bà sống thế kỷ XIV. Không có điện thoại, không có mạng xã hội, không có áp lực của inbox chưa đọc hay feed không bao giờ hết. Bối cảnh của bà và bối cảnh của bạn khác nhau hoàn toàn, và bất kỳ ai nói “hãy sống như Catarina” theo nghĩa đen là đang bỏ qua điều đó.
   Nhưng có một thứ trong câu chuyện của bà mà thế kỷ này đang thiếu, và không biết mình đang thiếu.
   Thế hệ bây giờ lớn lên với nhiều công cụ hơn bất kỳ thế hệ nào trước đó để xử lý thế giới bên ngoài. Công cụ để tìm thông tin, để kết nối, để tối ưu, để đo lường. Nhưng không ai dạy cách xử lý thế giới bên trong, cái cảm giác không chắc mình đang đúng mà vẫn phải tiếp tục, cái khoảnh khắc làm đúng mà không được ai xác nhận, cái câu hỏi “mình là ai khi không có ai nhìn?”
   Catarina sống trong thời đại còn hỗn loạn hơn bây giờ: dịch hạch, chiến tranh, Giáo Hội chia đôi, lãnh đạo phản bội kỳ vọng, ngay cả những người tốt đứng ở hai phía đối lập nhau và đều tin mình đúng. Không có gì chắc chắn. Không có nơi nào an toàn để đặt lòng tin mà không sợ bị phản bội.
   Và bà không xử lý điều đó bằng cách chờ mọi thứ ổn định lại. Không bằng cách tìm thêm thông tin cho đến khi chắc chắn 100%. Không bằng cách rút lui vào bản thân và buông tay với thế giới.
   Bà xử lý nó bằng cách biết mình đứng ở đâu bên trong, đủ vững để hành động bên ngoài mà không cần kết quả xác nhận mình đang đúng.
   Đó không phải sự tự tin. Tự tin là cảm giác, nó đến và đi. Đây là thứ khác: một điểm neo bên trong mà khi mọi thứ bên ngoài lay chuyển, bạn vẫn biết mình đang đứng ở đâu và tại sao.
   Thứ đó không có thuật toán nào cung cấp được. Không có khóa học nào dạy trong 30 ngày. Không có bằng cấp nào cấp được khi hoàn thành.
   Và đó là lý do, 645 năm sau khi bà sinh ra, trong thế giới mà bà không thể tưởng tượng ra, người ta vẫn đang đọc những gì bà để lại. Không phải vì nó cổ điển hay hay về mặt văn học. Mà vì người đọc nó nhận ra trong đó kinh nghiệm của chính họ, được mô tả chính xác hơn bất cứ thứ gì họ đã đọc trước đó.
   Hạt giống không cần người gieo nó sống đến mùa gặt.
   Nó chỉ cần được gieo đúng.
   Hết.
   Cảm ơn bạn đã đọc cùng mình suốt hành trình này, từ căn phòng nhỏ trên con phố thợ nhuộm ở Siena, qua dịch hạch và Avignon và Ly Giáo, đến sáng Chủ Nhật 29 tháng 4 năm 1380 ở Rome. Catarina đã dành cả đời để yêu Chúa, để sống kết hiệp với Ngài để rồi từ đó, bà đã mang nguồn năng lượng siêu việt ấy vào cuộc đời, để phụng sự, để cảnh tỉnh, để dạy dỗ, để yên ủi, và trên hết là để phục vụ giáo hội của Chúa Kitô.
   Hy vọng mỗi người chúng ta cũng có thể tìm thấy được con đường đến vơi Chúa, xây được căn phòng nội tâm như vị thánh vĩ đại này.
   Amen.
– John Phạm
Các tập trong series này:
–
Tài liệu tham khảo:
Raymond of Capua, Legenda Major (1395)
“Saint Catherine of Siena”, Britannica
“April 29, St. Catherine of Siena”, claret.org
“Saint of the Month: St. Catherine of Siena”, galwaycathedral.ie
“Oration Catherinam Senensem of Pope Pius II”, hal.science
“Spes Aedificandi, Proclamation of the Co-Patronesses of Europe”, vatican.va, 1999
“Blessed Raymond of Capua”, anastpaul.com
Nguồn: Fanpage Mục vụ giới trẻ Việt Nam